PAŃSTWOWA AGENCJA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH




Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

STANDARDY FORM POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ DLA RÓŻNYCH GRUP DOROSŁYCH DZIECI ALKOHOLIKÓW ORAZ KWALIFIKACJI OSÓB IM POMAGAJĄCYCH.

 

1. UWAGI WSTĘPNE: SYNDROM DOROSŁYCH DZIECI ALKOHOLIKÓW
 
1.1. SYNDROM (ZESPÓŁ):
znaczenie ogólne: pewna liczba cech, właściwości, zdarzeń lub zachowań, które współwystępują ze sobą, czy które się uważa za skoordynowane lub w pewien sposób wzajemnie powiązane,
znaczenie szczegółowe w medycynie lub psychologii klinicznej:
  • wiązka objawów, które występują razem i mogą być traktowane jako wskaźniki określonej choroby lub określonego typu nieprawidłowości. (Definicje wg „Słownika psychologii” A.S.Reber i E.S.Reber),
  • pojęcie syndrom tworzone jest na podstawie uznania za istotne pewnych elementów obrazu klinicznego i występowania tych elementów u wielu chorych. (za J. W. Aleksandrowicz, Psychopatologia zaburzeń nerwicowych i osobowości. 2002).
 
1.2. SYNDROM DDA
 
W znaczeniu medycznym „syndrom DDA” w istocie nie jest zespołem psychopatologicznym, więc nie jest ujmowany (podobnie jak i współuzależnienie) w żadnym systemie klasyfikacyjnym.
W znaczeniu ogólnym, wynikającym między innymi z praktyki psychoterapeutycznej, klinicznej ale i zapotrzebowania społecznego, istnieje możliwość wyodrębnienia określonej liczby właściwości, cech czy zachowań wzajemnie powiązanych ze sobą, które można określić mianem „syndromem Dorosłego Dziecka Alkoholika”.
 
Próbę taką, jako pierwsza w Polsce, podjęła Z.Sobolewska-Mellibruda. Definicja ta brzmi następująco: Syndrom DDA to zespół utrwalonych osobowościowych schematów (poznawczych, emocjonalnych, behawioralnych i interpersonalnych) funkcjonowania psychospołecznego powstałych w dzieciństwie w rodzinie alkoholowej, które utrudniają osobie adekwatny, bezpośredni kontakt z teraźniejszością i powodują psychologiczne zamknięcie się w traumatycznej przeszłości. Powoduje to przeżywanie i interpretowanie aktualnych wydarzeń i relacji przez pryzmat bolesnych doświadczeń z dzieciństwa. Zniekształcenia te nie są przez DDA uświadamiane. Schematy te są destrukcyjne i powodują wiele zaburzeń pacjenta w kontakcie z samym sobą oraz z innymi osobami, szczególnie z tymi, z którymi pacjent jest w bliskich związkach.
 
Inną definicję proponuje Agnieszka Litwa. Według niej, osoby z syndromem DDA, to osoby dorosłe, u których siła zapisu traumatycznych wydarzeń życiowych w rodzinie z problemem uzależnień przekroczyła możliwości zaradcze ich systemu samoobrony, zostawiając trwałe ślady w obrazie siebie i funkcjonowaniu osoby, o cechach złożonego stresu pourazowego, nałożonego na różną konfigurację cech osobowości.
Marzenna Kucińska, jest zdania, że syndrom DDA,to zbiór usztywnionych cech osobowości, ukształtowanych w dzieciństwie, utrudniających adaptację w dorosłym życiu i rozwój nowych cech. Cechy te związane są ze strategiami kompensacyjnymi, jakie dziecko wykorzystywało w celu adaptacji do doświadczeń związanych ze środowiskiem dorastania i rodziną pochodzenia. W dorosłym życiu trudne sytuacje mogą uruchamiać dziecięce strategie radzenia sobie ze stresem i uniemożliwiać rozwój bardziej adekwatnych do aktualnych realiów postaw i reakcji.
 
Niezależnie od akcentów, na jakie zwracają uwagę poszczególni autorzy, wszyscy są zgodni w poglądach na to, co stanowi podstawowe źródła syndromu DDA:
a) doznane traumy (ostre i chroniczne),
b) niezaspokojone potrzeby i zaniedbania rozwojowe,
c) zakłócona więź w znaczących relacjach (z rodzicami, opiekunami).
 
Z. Sobolewska-Mellibruda i inni są również jednomyślni, w następującym poglądzie:
 
W psychoterapii syndromu DDA, powinno być miejsce na eksplorację
doświadczeń z dzieciństwa w rodzinie z problemem uzależnień.
 
 
2. POPULACJA DOROSŁYCH DZIECI ALKOHOLIKÓW
 
Zdaniem Zespołu Ekspertów nie każda osoba pochodząca z rodziny z problemem uzależnień wymaga psychoterapii. Wydaje się, że budowanie swojej tożsamości w oparciu o etykietę „jestem DDA” może być niekonstruktywne. Z perspektywy tych potrzebujących pomocy można wyróżnić przynajmniej trzy różne podgrupy:
a) Podgrupa osób w aktualnym kryzysie.
Są to osoby, które pomimo wzrastania w rodzinie z problemem alkoholowym przystosowują się i radzą sobie w życiu dorosłym nie przejawiając oznak szczególnych trudności, problemów czy zaburzeń; osoby te potrzebują pomocy psychologicznej, tylko w sytuacjach kryzysowych.
b) Podgrupa osób z syndromem DDA.
Nie występują u nich głębsze zaburzenia neurotyczne, osobowościowe czy uzależnienia. Podstawowe problemy, które zgłaszają koncentrują się wokół relacji z innymi ludźmi oraz trudności emocjonalne. Jeżeli występują u nich problemy emocjonalne, to nie osiągają one poziomu dekompensacji neurotycznej. Trudności osobowościowe nie wyczerpują symptomów pełnych zespołów zaburzeń. Mogą jednak u nich występować pewne cechy określonych zaburzeń osobowości.
C) Podgrupa źle przystosowana ze współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi.
W podgrupie tej występują różnorodne zaburzenia: uzależnienia, zaburzenia lękowe, zespoły symptomów nerwicowych, zaburzenia osobowości lub inne zespoły psychopatologiczne.
 
3. FORMY POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ DLA DDA I WSKAZANE KWALIFIKACJE OSÓB ZAJMUJĄCYCH SIĘ TERAPIĄ.
 
3.1. Podgrupa osób w aktualnym kryzysie:
a) formy pomocy:
  • edukacja, poradnictwo, interwencja kryzysowa, pomoc psychologiczna w rozwoju osobistym ;
b) przygotowanie profesjonalne w zakresie:
  • diagnozy klinicznej i różnicowej ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń osobowości,
  • interwencji kryzysowej,
  • podstaw pomocy psychologicznej,
  • znajomości problematyki uzależnień oraz funkcjonowania rodziny z problemem uzależnień (co pomaga w interpretacji specyfiki pojawiających się trudności).
 
3.2. Podgrupa z syndromem DDA:
a) formy pomocy:
  • interwencja i poradnictwo nastawione na motywowanie do podjęcia psychoterapii (pomoc o charakterze krótkotrwałym),
  • psychoterapia (krótko i średnioterminowa).
b) przygotowanie profesjonalne dotyczące:
  • diagnozy klinicznej i różnicowej ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń osobowości oraz umiejętności kwalifikowania do odpowiedniej formy psychoterapii,
  • prowadzenia interwencji i poradnictwa,
  • znajomości problematyki uzależnień oraz specyfiki funkcjonowania rodziny z problemem uzależnień,
  • prowadzenia psychoterapii indywidualnej lub/i grupowej zgodnie z ogólnie przyjmowanymi standardami, co oznacza osoby posiadające certyfikaty szkół psychoterapii, bądź będące w procesie ich zdobywania, pracujące pod systematyczną superwizją .W przypadku prowadzenia grupy przez dwie osoby, powyższe wymagania powinna spełniać przynajmniej jedna z nich,
  • certyfikat instruktora terapii uzależnień nie daje uprawnień do prowadzenia, ani współprowadzenia psychoterapii DDA.
 
3.3. Podgrupa z syndromem DDA i współwystępującymi innymi zaburzeniami
psychicznymi
Wymaga specjalistycznego leczenia psychiatrycznego i psychoterapeutycznego.
 
4. MIEJSCA POMOCY I TERAPII DDA
 
A) Przychodnie i Ośrodki Terapii Uzależnień i Współuzależnienia:
  • osoby z podgrupy A i B (po spełnieniu standardów dotyczących osób udzielających usług pomocowych i psychoterapeutycznych)
  • osoby z podgrupy C, jeżeli podstawowe zaburzenie to uzależnienie, wyłącznie po ukończonej terapii pogłębionej, stwierdzeniu utrwalonej abstynencji i rediagnozie.
B) Inne wyspecjalizowane ośrodki psychiatryczne i psychoterapeutyczne.
 
opracował:
Zespół Ekspertów Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
ds. Pomagania Osobom z Syndromem Dorosłego Dziecka Alkoholika
w składzie:
Dorota Jabłońska,
Marzena Kucińska,
Grażyna Schirmer – Rychlicka,
Zofia Sobolewska – Mellibruda,
Krzysztof Gąsior,
Rajmund Janowski,
Agnieszka Litwa - Przewodnicząca Zespołu.
 
Kraków, czerwiec 2008

Slide background
Slide background
Slide background

2014 PARPA - Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych -  Polityka Plików Cookie